टेलिभिजन कलाकर्मिबाट निर शाहलाइ लाइफटाइम अचिभमेन्ट अवार्ड

यहि आइतबार आयोजित एक समारोहमा अभिनेता, निर्देशक तथा निर्माता निर शाहलाइ टेलिभिजन कलाकर्मि मंचले  लाइफटाइम अचिभमेन्ट अवार्ड प्रदान गरेको छ । सो समारोहमा संचारमन्त्री मिनेन्द्र रिजालले सो सम्मान हस्तान्तरण गर्नु भएको थियो ।

अडियो रिपोर्ट संगै माग्ने बुढा र मुइयाको नाच पनि हेर्नुहोस :

निर शाह नेपाल टेलिभिजनका संस्थापक हुनुका साथै अहिले पनि अध्यक्ष नै हुनुहुन्छ । सो पुरस्कारको राशि रु १ लाख ११ हजारको रहेको छ । सम्मानको दोसल्ला ग्रहण गर्दै शाहले सो सम्मान सबै टेलिभिजनकर्मिको योगदानमा समर्पित गरेको बताए ।

 Continue reading

खालि – खाली, ह्रस्व र दिर्घ लेख्दा फरक अर्थ दिने शब्दहरु

नेपालि भाषामा उहि अक्षर भएका तर ह्रस्व र दिर्घ लेख्दा फरक अर्थ दिने धेरै कम शब्दहरु छन् ।

एक जना साथिले उडाउने पाराले भन्नु भएको थियो, “ह्रस्व र दिर्घ लेख्न सिकाउने जति नियमहरु छन् त्यो भन्दा पनि कम तेस्ता शब्द छन् जसले ह्रस्व र दिर्घ लेख्दा फरक अर्थ दिन्छन।”

उनको यो भनाइ पुर्ण रुपमा सत्य त नहोला तर, मैले यस्ता शब्द खोज्दाको सास्तिले उनको भनाइ सत्यको नजिक रहेकोमा चाँहि कुनै शंका रहेन । यो लेखमा ह्रस्व र दिर्घ लेख्दा फरक हुने शब्द, तिनिहरुको शब्दार्थ र ति शब्दलाई वाक्यमा प्रयोग गरिएका छन् । वाक्यमा प्रयोग गर्दा भने ह्रस्व मात्र प्रयोग गरिएको छ। ह्रस्व मात्र प्रयोग गर्दा अर्थ बुझियो कि बुझिएन कृपया कमेन्ट गर्नुहोला।

खालि र खाली

एउटाले केवल (मात्र) भन्ने अर्थ दिन्छ भने अर्कोले भित्र केहि नभएको (रित्तो) भन्ने अर्थ दिन्छ !

khali khali

उदाहरण:

  • मेरो छोरो ले खालि दुख दिइ रहन्छ ।
  • औषधि बिहान खालि पेटमा खानु ।
  • आज साझा बस खालि नै रहेछ, सिट सजिलै पाइयो ।

नोट – दोश्रो र तेस्रो वाक्यमा ‘लि’लाइ दिर्घ लेख्नु पर्ने थियो, तर अर्थ सजिलै बुझिने भएको ले मैले ह्रस्व नै लेखेको हुँ। नेपालि भाषामा दिर्घ इकार र उकारलाइ ह्रस्वलाइ भन्दा अलिक लामो (लेघ्रो तानेर) उच्चारण गरिन्छ। तर, बोलिचालिमा यसरी छुट्याएर कमैले बोल्ने गरेका छन्  । यस्तो बोलिलाइ भाषाविदहरुले ‘झर्रो नेपालि’ नामाकरण गरेका छन् ।

 Continue reading

नेपालि फिल्मको रिलिज तालिका

भुकम्पका कारण स्थगित भएका नयाँ फिल्महरु अब रिलिज हुन शुरु भएका छन् । अघिल्लो हप्ता ‘वान साइड लभ’ रिलिज भएर शुरु भएको नयाँ फिल्म रिलिज यो हप्ता बिराज भट्टको फिल्म ‘जंगभुमि’ रिलिज भएर निरन्तरता पाएको छ । यो पोस्टमा अबका दिनमा रिलिज हुने नयाँ नेपालि फिल्महरुको बिबरण जम्मा गरिएको छ।

अहिले सम्म रिलिज मिति तोकिएका आगामि नयाँ नेपालि फिल्महरु निम्न छन् :

  • श्रावण २२ – सपना तिमो मेरो

भाद्र रिलिज

  • भाद्र ४ – होस्टेल रिटर्न्स
  • भाद्र ११ – रेशम फिलिलि
  • भाद्र ११ -  भैरब
  • भाद्र २५ – लब सब
  • असोज १ – वडा नम्बर ६
  • असोज ८ – कामचोर

 Continue reading

व्याकरणका नियामहरु, पदान्तमा दिर्घलाइ ह्रस्व बनाउदा के होला?

व्याकरणका ब्यख्यानताहरुले पदान्तामा दिर्घ हुने केहि नियमहरु बनाएका छन्। यि नियमहरुमा कुनै समस्या छ जस्तो लाग्दैन तर, यदि ह्रस्व लेख्दा र दिर्घ लेख्दा अर्थमा कुनै फरक नहुने हो भने यस्ता नियमले क्लिष्टता मात्र थपेको भनेर मान्न सकिन्छ । अब, ‘नेपालि भाषा व्यकरण’ नाम गरेको एक ब्लग बाट लिइएको पदान्तामा दिर्घ सम्बन्धि एक एक नियमहरुलाइ केलाउं (दुखको कुरा, यो नियमको संगालोमा पनि केहि ब्याकरणका गल्तिहरु भने देख्न सकिन्छ):

१. स्त्रिलिंगनाम शब्दको पदान्तामा ह्रस्व लेख्दा के फरक पर्छ ?

जस्तै – छोरि, सालि, स्वास्नि, गाइ, भैंसि आदि  । यि शब्दहरुले ह्रस्वलेख्दा र दिर्घ लेख्दा उहि अर्थ दिने हुनाले दिर्घ लेख्नु (वा ह्रस्व लेख्नु)मा कुनै अन्तर छैन  ।

२. नपुंशक शब्दको अन्तिम इकारमा ह्रस्व लेख्दा के फरक पर्छ ?

जस्तै – पानि, थालि, ठेकि, थैलि, टोपि, फर्सि आदि । (यि शब्दहरुले ह्रस्वलेख्दा र दिर्घ लेख्दा उहि अर्थ हुन्छ)

३. सर्वनाम शब्दमा ह्रस्व लेख्दा के फरक पर्छ ?

जस्तै हामि, तिमि, उ, उनि, आफु, कोहि, तपाइ आदि !

४. इकारान्त विशेषण शब्दमा ह्रस्व लेख्दा ->  धनि, नोकरि, ज्ञानि, डाक्टरि, अल्छि, आटि, गफाडि, नेपालि, कालि

५. शंख्यात्मक विशेषण शब्दमा ह्रस्व लेख्दा ->  दुइ, साठि, सत्तरि, असि आदि

६. बिध्यर्थ जनाउने क्रियामा ह्रस्व लेख्दा ->  खाउ, सुन्नु, दिनु, सम्झनु, बसुँ आदि

७. सर्वनामबाट निर्मित शबद्को पछाडि आउने ‘ही’ लाइ ‘हि’ बनाउदाको फरक -> यहि, उहि, त्यहि आदि

८. ‘एर’ अर्थ दिने र स्त्रिलिंगि क्रियाको अन्तिम इकार – जस्तै खाइ (खाएर), पढि,  आइ, लेखि, बुझि आदि

९. की, री, नी लाइ  कि, रि नि बिभक्ति चिन्ह लगाइदिदा – मेरि, तेरि, रामकि, उसकि आदि

१०. लाइ बिभाक्ति लगाउदा – मलाइ, रामलाइ, उसलाइ आदि

११. पत्यायान्त र ब्युत्पन्न शब्दमा अरि, तरि लगाउदा – कसरि, कस्तरि, त्यसरि, खलखलि, तनतनि, आदि

१२. आदर र माया वा सम्मानजनक स्त्रिलिंग जनाउने शब्द जस्तै – श्रि, सुश्रि, श्रिमति, जि, ज्यु, सानु, बाबु, उसकि, आफ्नि, मेरि आदि

१३. जात, थर, पेशा जनाउने शब्द – कामि, दमाइ, क्षेत्रि, रेग्मि, पराजुलि, भट्टराइ, ज्यामि, ब्यापारि, खेति आदि

१४. स्थान र नदिको नाममा – नारायणि, सिन्धुलि, सप्तरि, लालबन्दि, मेचि, धौलागिरि आदि

१५. लि, आलि, एलि, यौलि, अनि, अन्ति, आउटि, आरि, एरि जस्ता प्रत्यय लागेका शब्दहरुलाइ र्हस्व बनाउदा : भारतेलि, पुर्ख्य्यौलि, रत्यौलि, उब्जनि, कटनि, घोकन्ति, छेराउट, चिनारि, पोतेरि आदि

rhaswa dergha

यो ब्लगमा ‘सजिलो नेपालि‘को प्रयोग शुरु गरे देखि आज सम्म २० भन्दा बढि समाचार/बिचार लेखिए, सबै ह्रस्वमा, र अहिले सम्म उल्टो अर्थ लागेको सुन्नमा आएको छैन। तेसैले यि नियमहरु अनाबश्यक हुन सक्ने धेरै सम्भावना देखिएको छ।

कमेन्ट गर्नुहोला, धन्यबाद ।
*******
पाठकको कमेन्ट:

मित्र् @ipagalbasti ले यो प्रयोगमा बिमति जनाउनु भएको छ । आशा गरौं, उहाँले बिमति हुनुका कारण र तर्कहरु पेश गर्नुहुने छ। :

युनिटिका सञ्चालक विष्णु क्षेत्रिको हत्या कि नाटक ?

अपडेट – विष्णु क्षेत्रिको हत्या भएको भन्दै उनकै दाजु कृष्ण क्षेत्रिले फेसबुकमा शोक व्यक्त गरे पनि विष्णुकि श्रीमती श्रिषाले भने समाचारलाई ‘बकवास’ भएको बताएको खबर अनलाइन खबरमा लेखिएको छ । समाचार अनुसार श्रिषाले जिउँदो मान्छेलाई मर्‍यो भनेर हल्ला फैलाउने को हो भनेर उल्टो प्रतिप्रश्न गरेको अनलाइनखबरले लेखेको छ फो। प्रहरी प्रवक्ता कमलसिंह बमले पनि हत्याको विषयमा कुनै जानकारी नआएको बताएको खबर छ ।

***

युनिटी लाइफ इन्टरनेशनलका सञ्चालक विष्णु क्षेत्रिको ‘हत्या’ गरिएको खबर ‘दैनिक नेपाल’ अनलाइन पत्रिकामा लेखिएको छ । लाखौँ सर्वसाधारणबाट अर्बौ रुपैँया ठगी गरेको आरोप लागेका बिष्णु क्षेत्रिलाइ ललितपुरको भैँसीपाटीमा यहि मंगलबार ‘गोली हानी हत्या’ गरिएको भन्ने आशयको फेसबुक स्क्रिनशट समेत राखेर पोस्ट गरिएको सो समाचारलाई पुष्टि गर्न भने सकिएको छैन ।

bishnu and krishna

विष्णुका दाजु कृष्ण क्षेत्रिले फेसबुकमा पोस्ट गरेको भनेको रगतले लत्पतिएको फोटो भने अहिले उनको प्रोफाइलमा छैन (अपडेट: फोटो प्राइभेसि सेटिंगका कारण ले नदेखिएको रहेछ, कृष्णका साथि को लिष्टमा भएका ले मात्र देख्ने गरेर राखिएको रहेछ ) ।

krishna chhetri

अहिले कृष्ण को फेसबुकमा जुन ३० भन्दा पछि कुनै पोस्ट भएको देखिदैन

पर्वतका स्थाइ बासिन्दा कृष्णबहादुर क्षेत्रि र विष्णुबहादुर क्षेत्रिले मिलेर युनिटि संचालक गरेका थिए हुन् । उनिहरुलाइ ठगीको आरोप लागेपछि अहिले दुवै जना फरार रहेका छन् । विष्णुबहादुर युनिटिका प्रबन्ध निर्देशक थिए ।

युनिटी लाइफ काण्डमा सर्वसाधारणको करिब रु. ३ अर्ब ७९ करोड भन्दा बढी रकम फसेको थियो । सोहि अभियोगमा जिल्ला अदालत ललितपुरले युनिटिका अध्यक्ष काशि गुरुङ सहित १२ सञ्चालकलाइ एक बर्ष अघि दोषि ठहर गर्दै तिन बर्ष जेल सजायको फैसला गरेको थियो । अदालतको फैसला बमोजिम अध्यक्ष गुरुङसहित अधिकांश सञ्चालकहरु जेल गए पनि प्रवन्ध निर्देशक विष्णु क्षेत्रि भने फरार रहेका थिए ।

 Continue reading

अन्जु पन्त कसरि क्रिश्चियन बनिन (उनकै शब्दमा, भिडियो)

नेपालि गायिका अन्जु पन्त क्रिश्चियन धर्मावलम्बि भएको कुरा प्राय: सबैलाइ थाहा नै छ। पहिले हिन्दु अन्जु कसरि क्रिश्चियन धर्मावलम्बि हुन पुगिन त भन्ने जिज्ञासा सबैमा हुनु स्वभाविकै हो । सो जिज्ञाषा मेटन आज अन्जु पन्तको आफ्नै मुखबाट कसरि धर्म परिवर्तन गरिन भन्ने कुरा सुन्न निम्न भिडियो हेर्नुहोला ।

भिडियो हेर्नुहोस:

अन्जुका अनुसार, केहि बर्ष अघि उनि सपरिवार बिरगंज घुम्न जाँदा त्यहाँ भएको चर्चमा भएको स्तुति गान र भजनले अन्जुलाइ प्रभावित गर्यो र उनले क्रिश्चियन बन्ने निर्णय गरिन। उनि क्रिश्चियन बने पछि, उनि अझ बढि शुखि र शान्त भएको अनुभब गरेको पनि बताउछिन । उनलाइ क्रिश्चियन बनाउन उनका आफ्नै बुवा राजकुमार घिमिरेको ठुलो हात रहेको अन्जुले बताइन ।

 Continue reading

अमेरिकाबाट फर्कनेहरुको धनको सुख र मनको सुखको हिसाब किताब

अमेरिकाबाट फर्कने अभिनेताहरू – सरोज खनाल, गौरि मल्ल, करिष्मा मानन्धर, रमेश र राजाराम पौडेल सबैलाई नेपाल नै प्यारो लागेको बताएका छन् । सांस्कृतिक कार्यक्रममा भाग लिने भनेर अमेरिका छिरेर उतै बेपत्ता हुने कलाकारहरु मध्ये केहि कलाकार नेपाल फर्केका छन । यसरी नेपाल फर्कने कलाकारहरुमा पनि आफ्नो इच्छाले फर्कने र बाध्यताले फर्कने भनेर दुइ कित्तामा बाँड्न सकिन्छ । नेपालका कलाकारहरु अमेरिका पुगे पछि उनिहरुको सेलिब्रेटी स्टेटस गुम्नुलाइ नै मुख्य मुद्दा बनाएर फर्केको बुझ्न सकिन्छ ।

सरोज खनाल

१७ बर्ष अमेरिका बसेर नेपाल फर्केका पुराना अभिनेता सरोज खनाल USA भनेको ‘U Start Again’ हो भन्छन । नेपालमा प्रशस्त नाम कमाएका सरोजले अमेरिकामा सम्पति कमाए पनि नेपालमा हुँदाको उनको ख्यातिले संधै पिरोल्यो । त्यसैले अमेरिकालाइ सदाको लागि छोडेर उनि हालै नेपाल फर्केका हुन । एक अनलाइनसंग सरोजले भने , ‘जुन स्टाटसमा अमेरिका पुगे पनि त्यहाँ शुन्य स्थानबाट नै सुरु गर्नुपर्छ । मैले पनि त्यही गरेको हुँ ।’

उनले पनि अमेरिकालाई अवसरको खानि हो भन्ने कुरालाइ चाहि मानेका छन् । शुरुमा धेरै संघर्ष गरेका सरोजका अनुसार सबै जसो नेपालि कलाकारहरु शुरुमा भारतिय नागरिकले खोलेको रेष्टुरेन्ट, सपिङ सेन्टरमा काम गर्ने गरेका छन् । सरोजले पनि सुरुका २-४ बर्ष यसरि नै संघर्ष गरेको बताउछन ।

सरोजको बुझाइमा, “नेपालमा दुख गर्नेहरु दुखै मात्र गरिरहन्छन्, मोजमस्ति गर्नेहरु मोजमस्तिमै रमाइरहन्छन् । तर, अमेरिकामा यस्तो छैन । दुख गर्नेले फल अवश्य पाउँछन् त्यहाँ ।” उनले, अमेरिकामा भौतिक सुख भरपुर प्राप्त गरेको भए पनि मनको सुख भने नपाएको बताउछन ।

अब अमेरिका बसेर आइ सकेपछि सरोजले अमेरिकालाई चटक्कै माया मार्न भने नसक्ने बताउँछन् ।  अब बर्षमा एकपटक उनको आफ्नै संस्था युनाइटेड नेपालको तर्फबाट अमेरिकामा आयोजना हुने कार्यक्रममा सहभागी हुन बर्षेनि अमेरिका जाने उनको प्लान छ ।

saroj khanal

 

 Continue reading