नेपाली पत्रकारितामा महिला तथा दलित

नेपाल पत्रकार महासंघमा अबाद्ध पत्रकारहरुको तथ्यांक केलाउदा पत्रकारिता पेशामा साह्रै कम मात्रामा महिलाहरुको सहभागिता रहेको देखिन्छ। महिला र पुरुषहरु बीचको फरक निम्न चित्रले प्रष्ट पार्दछ ।

 male_female_journalists

पत्रकारितामा महिलाको समानुपातिक सहभागिता नहुदा समाचार र बिश्लेषणको प्रस्तुतिमा महिला बर्गको आबाजको बलियो प्रतिनिधित्व नहुन सक्छ।

 Continue reading

पन्ध्र सेकेन्ड भन्दा लामो चुम्बन मात्रै अश्लिल?

चलचित्र विकास बोर्डलाइ अहिलेको अश्लील चलचित्रको बाढीले हैरान पारेको छ । केही समय अघि स्क्रिप्ट अध्ययन कार्यदल गठन गरेर स्क्रिप्टबाट नै फिल्म सेन्सरको कार्य आरम्भ गर्ने कार्यको चौतर्फी बिरोध खेपेको वोर्डले अब अर्को आचारसंहितामा ल्याउने हल्ला चलेको छ।

kiss_scene_nepali_movie

चलचित्र सेन्सर र बर्गिकरण गर्ने सेन्सर बोर्डले अश्लिल र छाडा लाग्ने डाइलगमा "विप" राख्ने र केहि दृष्य काट्ने बाहेक उल्लेखनिय कुनै कार्य गर्न नसकेको यस अबस्थामा आचारसंहिताले केही फरक पर्ला र? सुन्नमा आए अनुसार नयाँ आचारसंहितामा निम्न बुंदाहरु पर्ने प्रबल सम्भाबना रहेको छ:

अब देखि बन्ने नयाँ फिल्महरुमा

  • पन्ध्र सेकेन्ड भन्दा लामो समयको चुम्बनका दृश्य राख्न नपाइने
  • अर्धपारदर्शी पहिरनमा महिलाको संवेदनशिल अंगलाई देखाउन नपाइने (पुरुषले चाहिँ देखाउन पाउने होला)
  • सामाजिक मर्यादा प्रतिकूलका दृश्यलाई समेट्न नपाइने (अश्लिल दृश्य र संवाद नियन्त्रण गर्नको लागि रे)
  • सांस्कृतिक, जातिय सद्भाव, कुटनीति, राष्ट्रिय सुरक्षा, बाल मनोविज्ञानमा असर पार्ने खालका दृश्य राख्न नपाइने

अरु सबै कुरा पुरानै बोतलमा नयाँ रक्सी भए पनि १५ सेकेन्ड भन्दा लामो चुम्बन अश्लील हुने र १४ सेकेन्ड लामो चुम्बन अश्लील नहुने कुरा भने अलिक पच्न गाह्रो हुने कुरा जस्तो लाग्यो ।

यस्ता बुंदा राख्नु भन्दा त मेरो सुझाबमा निम्न बुंदा पनि थपे आचारसंहिता अझ बाढी मनोरन्जनात्मक भइ मानिसहरुले ध्यान दिएर पढ्छन होला:

  • चुम्बन गर्दा जिब्रो मुख भन्दा बाहिर निकाल्न नपाइने
  • चुम्बन गर्दा आँखा चिम्लेर आबाज निकाल्न नपाइने
  • कुनै पनि कलाकारको हातले अरु कलाकारको सम्बेदनशील अंगमा छुन नपाइने
  • एक कलाकारको सम्बेदनशील अंगले अर्को कलाकारको सम्बेदनशील अंगलाइ छुन नपाइने
  • सेन्सरबोर्डले नकाटेका अश्लील दृष्य आउदा सबै दर्शकहरुले आँखा चिम्लनु पर्ने

साँच्चै सोचविचार गरेर आचारसंहिता बनाउने हो भने यौन र अश्लीलताको पछाडी दौडन छोडेर निम्न बुंदा राख्न पो राम्रो हुन्थ्यो कि ?

  • बिदेशी फिल्मबाट पोस्टर, डाइलग, कथा, दृश्य आदि हुबहु सार्न नपाइने नियम बनाए कसो होला?
  • फिल्मको आम्दानी खर्चको सही बिबरण सार्बजनिक गरि सोही अनुरुप कर निर्धारण गरे कसो होला?
  • फिल्ममा १६ बर्ष माथिकाले मात्र हेर्न मिल्ने वा १८ बर्ष भन्दा माथिकाले मात्र हेर्न मिल्ने स्थर निर्धारण गरी कडाइका साथ नियम लागु गरे कसो होला?
  • सबै फिल्ममा, कम्तिमापनि एउटा, समाजलाइ सही बाटो देखाउने खालको दृश्य समाबेश हुनु पर्ने नियम बनाए कसो होला ?
  • फिल्म प्रदर्शनको भाडभैलोलाइ ब्यबस्थित गर्न हल संचालकको आचारसंहिता पनि बनाए पो हुन्थ्यो कि ?
  • फिल्म समिक्षकलाइ सहयोग गर्न फिल्म समिक्षाका आचारसंहिता बने यसले फिल्मको प्रचार प्रसारमा सहयोग हुन्थ्यो कि ?

नक्कली कागजात बनाइदिने सक्कली बिज्ञापन

अपडेट – ‘नागरिक’मा मात्र नभएर उस्तै खालका बिज्ञापन ‘कान्तिपुर’मा पनि प्रकाशित हुने रहेछन । यी बाहेक अन्य दैनिक र साप्ताहिकमा पनि यस्ता खालका बिज्ञापन अबस्यनै प्रकाशित हुने गरेको हुनु पर्छ !

आजको ‘नागरिक’ मा (आसार २१, २०६९ बिहीबार) प्रकाशित केही बर्गीकृत बिज्ञापनहरुका अनुसार यी बिज्ञापन गर्ने व्यक्तिहरुले नक्कली बैंक ब्यालेन्स, घर जग्गाको भ्यालुएसन, नक्कली आम्दानीका श्रोत बनाइदिने कार्य "सस्तोमा" गरिदिन्छन रे ।

fake_documents_advertisement11

येस्ता खाले विज्ञापनले उठाएका केही प्रश्नहरु:

  • नक्कली कागजात बनाउने यस्तो खालको ब्यापार कानून सम्मत त पक्कै होइनन । यस्तो गैरकानूनी ब्यापारको बिज्ञापन छाप्न पाइन्छ?
  • फोन नम्बर समेत राखेर गरिएका यी बिज्ञापनको आधारमा नेपाल प्रहरीले किन कारबाही गर्दैन?
  • यसरी सार्बजनिक रुपमै बिज्ञापन गरेर बनाइदै गरेका नक्कली कागजातको बारेमा तेस्ता कागजातलाइ आधार बनाउने बिदेशी दुताबास अनबिज्ञ त नहोलान । यसरी खुलेआम नक्कली बन्ने हुँदा असली कागजात असली नै भएको प्रमाणित कसरि गर्ने?
  • पत्रिकाहरुले यस्ता खालका बिज्ञापन छाप्न नदिनु उनीहरुको सामाजिक दायित्व भित्र पर्दैन?

प्रति शब्द रु. १५ आम्दानी हुने यस्ता खालका विज्ञापनले पत्रिकाको स्तर अभिवृदिमा पक्कै पनि सहयोग पुग्दैन । आशा गरौँ, भविष्यमा हाम्रा पत्रकारहरुले बिज्ञापन छाप्नु भन्दा अघि सो विज्ञापनले समाजमा पार्ने असरको बारेमा पनि सोच्ने गर्लान। 

(डीस्केल्मर: कार्टुनिस्ट राजेश केसीले फेसबुकमा पोस्ट गरेको भनाइबाट प्रभाबित भएर लेखिएको)

ज्ञानेन्द्र १७ साल फर्काउने आशामा

पुर्व राजा ज्ञानेन्द्रले भैरहवामा एक पत्रकार सम्मेलन गरि राजसंस्था शक्तिको साथ उदाउने बताएका छन् ।  ज्ञानेन्द्रले भने, "जनताकै चाहनाअनुसार राजसंस्था हटेको हो, जनताले चाहे भने फेरि राजसंस्था पुर्नस्थापित हुनसक्छ, तर म राजनीतिमा भने संलग्न हुन्न"। हालको राजनीतिक संकटका कारण जनता नयाँ शक्तिको खोजीमा रहेको बुझेका ज्ञानेन्द्रले जनताले चाहेमा आफू त्यो "नयाँ शक्ति"को नेतृत्व गर्न तयार रहेको पनि बताएका छन् ।

२००७ सालमा आएको प्रजातन्त्र संस्थागत हुन नसक्नुको कारणलाई प्रयोग गर्दै तत्कालिन राजा महेन्द्रले पंचायती व्यवस्थाको सुत्रपात गरेको जस्तै उनका छोरा ज्ञानेन्द्रको यो पत्रकार भेटघाटलाइ धेरैले धमिलो पानीमा माछा मार्ने प्रयासको रुपमा बुझेका छन् ।

ज्ञानेन्द्रले आज पहिलो पटक माओवादी र ७ राजनीतिक दलबीच १२ बुँदे सहमति भएकोबेलामा राजसंस्थासँग पनि एक लिखित सहमति भएको दावी गरेका छन् । उनले आबश्यकता महशुस भएको बेलामा सो सहमति सार्बजनिक गर्न पनि आफू तयार रहेको बताउने ज्ञानेन्द्रले अहिले सम्म सो सहमतिको बारेमा जनतालाई नबताउनु र अहिलेनै सो बारेमा बोल्नु पर्नुको परेको कारण भने बताएनन । जनताको राजनीतिप्रति देखिएको वितृष्णाको बारेमा चर्चा गर्दै ज्ञानेन्द्रले जनतालाई निराश हुन नदिने पनि बताएका छन् ।

यस अघि राजा निकट समाचार माध्यमहरुले बुटवलमा पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रको स्वागत गर्न राप्रपा लगायत  नेपाली काङ्रेस, नेकपा एमाले,  नेकपा माओवादी र मधेशवादी दलहरुका कार्यकर्ताहरुको समेत ब्यापक सहभागिता रहेको बताएका थिए ।

gyanendra_in_crowd_butwal_rupendehi

गुरु पुर्णिमा

books_guru_purnimaआज गुरूपूर्णिमा, गुरुको सम्मान गर्ने दिन । आज सबै जना आफुले गुरु मानेका व्यक्तिहरुको  सम्मान आदर र सम्झना गर्ने दिन । संस्कृत भाषामा ‘गु’ को अर्थ अन्धकार र ‘रु’ को अर्थ नष्ट गर्नु भएकोले ‘गुरु’ले अन्धकार जस्तो अज्ञानतालाई नष्टगरि ज्ञानको उज्यालो प्रदान गर्छन।

आजको गुरुमन्त्र:

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णु: गुरुर्देवो महेश्वर: !
गुरु: साक्षात् परम् ब्रह्मा तस्मै श्री गुरुवे नम: !!

गुरु नै ब्रम्हा गुरु नै बिष्णु गुरु नै देबताका देब शिव हुन । यस्ता परम ब्राम्हण गुरु लाइ प्रणाम ।

शैक्षिक क्षेत्रमा भएको ब्यापक ब्यापारिकरणले आजका धेरै गुरुहरू नाममात्रका गुरु भए पनि जीवननै परिवर्तन गरिदिन सहयोग गर्ने सच्चा गुरुको अझै पनि अनिकाल नपरेको बिध्यार्थीहरु बताउछन ।

यस गुरुपुर्णिमाको अबसरमा गुरुहरुमा आफ्नो दायित्वबोध होस् र बिध्यार्थीमा पनि गुरुहरुको सम्मान गर्ने परिपार्टी बसोस भन्ने कामना !