के नेपालका छ प्रदेशहरु को बिभाजन वैज्ञानिक छ ?

के तपाइले साहित्यकारलाइ ट्याटु खोप्न दिनुहुन्छ ? एउटा साहित्यकारले कस्तो ट्याटु राम्रो हुन्छ त भनिदेला तर जब चित्र बनाउने बेला आउँछ त्यो बेला त चित्रकारले नै खोप्नु पर्ने हुन्छ । तेस्तै, नेपालमा प्रदेश बिभाजन पनि नेताहरुले गर्नु भनेको साहित्यकारले ट्याटु खोपेको जस्तै भएको छ। देशको प्रदेश बिभाजन भनेको सामाजिक र भौगोलिक आधारमा वैज्ञानिक अनुसन्धान र पद्दति अनुसार हुनु पर्ने हो। हाम्रा नेताहरुले यो विभाजन अंशबंडा गरेको, व्यक्तिगत र पार्टिगत स्वार्थलाई हेरेर गरेको जस्तो देखिएको छ।

nepal provience

भुगोलविद् रामकुमार पाँडेका अनुसार यि छ ओटा प्रदेशको ढाँचा नै स्पष्ट छैन । उनको बिचारमा सबै प्रदेशमा हिमाल, पहाड र तराइ नजोडिएको हुनाले विकासका दृष्टिले कुनै क्षेत्रले सजिलो र अरुलाई गाह्रो हुन। उनका अनुसार प्रदेश दुइ र प्रदेश छ का जनताको जनजीवनका अझ बढि कठिन हुन सक्छ । प्रदेश दुई हिमाल र पहाडसँग जोडिएको छैन भने प्रदेश छ अत्यधिक ठूलो छ ।

 Continue reading

हाम्रा नेता र तिनका नेता

शिक्षक म्यागेजिनको २०६९ असोज अंक सरसर्ती पल्टाउँदै जाँदा अन्तिम पातोको आलोपालो स्तम्भले निकै तान्यो । ‘कहिले फुल्छौँ, किन फुल्छौँ’ शीर्षकको उक्त पाठ टाइम म्यागेजिनको १० सेप्टेम्बर २०१२ को अंकबाट लिइएको रहेछ । त्यहाँ दुई पूर्वअमेरिकी राष्ट्रपतिहरू विल क्लिन्टन र जर्ज डब्ल्यु बुस तथा वर्तमान राष्ट्रपति बाराक ओबामाको दुई दुई ओटा फोटो दिएर तुलना गरिएको छ । ती फोटाहरू हरेक राष्ट्रपतिले आफ्नो ४ वर्षे (एक) कार्यकाल पुरा गर्नु अघि र पुरा गरेपछिका हुन् । त्यसमा देखाइएअनुसार ती राष्ट्रपतिले ४ वर्षे कार्यकाल विताइसक्दा तिनको कालो कपाल फुलेर तिलचामले भएछन्, चिल्लो अनुहार चाउरी नै चाउरी परेछन् । ती त ४ वर्षमै झण्डै चिन्नै नसकिने गरी बुढो देखिएछन् । टाइम म्यागेजिनले यसको वैज्ञानिक कारण खोतल्दा पदीय भूमिका निभाउँदा गरिने चिन्ता र चिन्तनले त्यस्तो भएको निष्कर्ष पस्केको रहेछ ।

obama_compared_hair_color

यो पढ्नेवित्तिकै एकाएक मेरो मथिंगलमा तरंग पैदा भयो । अमेरिकी राष्ट्रपतिका फोटाहरुसँगै हाम्रा नेताका फोटाहरु पनि राखेर शिक्षकले नेपाली संस्करण पनि सँगै पस्किदिएको भए कस्तो दृश्य देखिँदो हो ! मैले मनमनै गम्न थालेँ । सत्ताको उच्चासन सम्हाल्न पुगेका नेपालका राजनीतिक पात्रहरूको मुखाकृति चलचित्रका दृश्यजस्तै मेरो मानसपटलमा दौडन थाले । राष्ट्रपति रामवरण यादवको चारवर्ष अघिको र अहिलेको अनुहार मनमनै तुलना गरेँ । बाबुरामको १ वर्ष अघिको र पछिको…। झलनाथको ६ महिना अघिको र पछिको…। माधव नेपालको…। प्रचण्डको…। गिरिजाबाबुको…। ज्ञानेन्द्रको…। सूर्यबहादुरको…। लोकेन्द्रबहादुरको…। शेरबहादुरको…। उता, केपी ओलीको…। विद्या भण्डारीको… । सुजाता कोइरालाको…। विजय गच्छदारको…। भिम रावलको…। बामदेव गौतमको…। कृष्ण सिटौलाको…। राजेन्द्र महतोको…। चिरञ्जीवी वाग्लकोे…। खुमबहादुर खड्काको…। गोविन्दराज जोशीको…। जे.पी. गुप्ताको…। श्यामसुन्दर गुप्ताको… । ओहो ! मैले देख्दा त सबका सबको अनुहार पदमा पुग्नुअघि चाउरिएको र पदबाट निस्कँदा पुष्टिएको । पदविना १ महिना पनि बाहिर बस्नुपर्दा अनुहारै टाक्सिएको र पदमा पुगेको भोलिपल्टैदेखि उक्सिएको पो देखेको थिएँ, धरोधर्म !
 Continue reading

पहिचानको आधारमा संघियता…

पहिचान र जातीय आधारमा संघियता खोज्नेहरुको लागि मुकुन्द जोशीले यस्तो प्रस्तावना गरेका रहेछन!

एक स्वर र निस्पक्ष बिचारको खडेरी लागेको अबस्थामा यो व्यंग्य निकै सान्दर्भिक देखिएको छ  । जब सम्म आफू र आफ्नो बाट माथि उठेर समग्र देशलाई प्रतिनिधित्व गर्ने हिसाबले हामी र हाम्रो भनेर निर्णय गरिदैन, संघीयतालाइ यस्तै तरिकाले बुझिने संम्भावना रहिरहन्छ । nepal_division

माथिको चित्रमा नेपाललाई कुनै खास जाति र कुनै खास बर्गको पहिचानका आधारमा संघियतामा लैजान चाहाने पार्टीका सबै शिर्ष नेताहरुको जातीय पहिचानको आधारमा प्रदेशको नामंकरण गरिएको छ । (चित्र कन्सेप्ट र कला – मुकुन्द जोशी)

जो चोर उसको ठूलो स्वर – नेतालाइ नियम लाग्दैन रे !

एमालेको युवा संघका घोराही नगर सदस्य गणेश नेपाली र एमाले विद्यार्थी संगठन अखिलका केन्द्रीय सदस्य विवेक श्रेष्ठले हेल्मेट नलागाइ मोटरसाइकल चलाउदा दाङका ट्राफिक प्रहरीले समातेर गरेको "गल्ती" को बिरुद्ध चक्का जाम गरेर माफी माग्न लगाएका छन् ।

दुई जना ट्राफिक हवल्दार र एक जना असईले नेतालाइ नचिनेको भएर पक्राउ गर्ने गल्ती गरेको भन्नेर माफी मागे पछि मात्र चक्का जाम फुकुवा भएको थियो ।

यसरी इमान्दारीता पूर्वक आफ्नो जिम्मेबारी अनुरुपको काम इमान्दारीता पूर्बक गर्दा गर्दै पनि दोषीसंग माफि माग्न लगाएको घटनाको बिरुद्ध जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय दाङमा कार्यरत प्रहरी निरीक्षक सहित १३ जना प्रहरीले राजीनामा दिने चेतावनी दिएका छन् । तलको फोटोमा यसरी चेतावनी सहित बर्दी फुकालेर बिरोध गर्दै गरेका ट्रफिक प्रहरीहरु देखिन्छन (फोटोः रीता लामा, दाङ, सौर्य मार्फत)

राजिनामाको घोषणा गर्नेहरुमा प्रहरी निरीक्षक पूर्णबहादुर भण्डारी, सई बालबन्धु बस्नेत, असई धनबहादुर बोहोरा, हवल्दार पदमबहादुर रावल, हवल्दार सन्तोष शाह, र प्रहरी जवानहरु राजकुमार कार्की, माधबप्रसाद पोख्रेल, रमेश दत्त भट्ट, डिकेन्द्र बहादुर बिष्ट, दयाराम चौधरी, चन्द्री चन्द, लालबहादुर देउवा र किरण ज्ञवाली रहेका छन् ।

dang_traffic_protest_political_interfare

यसरी, राजनीतिक पार्टीका कार्यकर्ता भए पछि नियम कानूनको पालना गर्न आबश्यक हुदैन भन्ने खालको संदेश दिने कार्यको सबैले बिरोध गर्नु पर्छ ।

यस बिषयमा सरकारले स्वतन्त्र अनुसन्धान गरी दोषीलाई कारबाही गर्ने तत्परता देखाउनु आबश्यक हुन्छ ।

मेरो गोर्खा, हाम्रो गोर्खा, र बाबुराम भट्टराई

gorkha करिब एक महिना पहिले जब म देशकै प्रमुख बिश्वबिद्यालय भनि चिनिएको त्रिभुवन बिश्वबिद्यालयमा पहिलो पटक प्रवेश गरेकी थिए, तब एक जना साथीसंग परिचय हुन पुगेको थियो | उनको नाम घर त अहिले सबै बिर्सि सकें   किनकी पचहत्तरै जिल्लाबाट आएका बिद्यार्थीहरुको महासागरमा म अहिले सम्म त अल्मलिइ रहेकी छु भने, त्यति बेला त झन् सुरुवाती अवस्थामा के हुने हो, कस्तो साथी भेटिने हुन आदि अन्योलतामै थिएं | परिचयको क्रममा जब मैले मेरो घर गोर्खा भएको बताएं उनले तुरुन्तै भनेका थिए, "पृथ्बीनारायण शाहले
किर्तिपुर विजय गर्दा किर्तिपुर बासीको नाक कान काटी सत्र धार्नी बनाएका थिए रे नि त हो त ?"

मैले पनि सुनेको सम्म न हो कसरी हो अथवा हैन भनुँ ? अर्को साथीले फेरी ठट्टा गर्दै भन्यो, "हामीलाई त गोर्खाबासी भनिहाल्नु भो तर किर्तिपुर बासीलाई चै नभन्नु होला, सबै मिलेर लखेटलान नि फेरी !!"

" हाहाहा…….. " हाँसो गुन्जियो कक्षाभित्र |

त्यसपछि, मनकामना, गोर्खा दरबार, मनास्लु क्षेत्र आदिको चर्चा भयो | अनि लाग्यो, गोर्खा जिल्ला सबैतिर परिचित छ त्यसमा खुसि लाग्नु स्वाभाविक पनि थियो, खुसि भएँ |

यी त भए इतिहासका गोर्खासंग जोडिएका कुरा | अब, बर्तमान परिबेशमा आफु गोर्खाली भएको बताउदा के कस्ता प्रतिक्रिया आए थोरै कुरा गर्छु |

ति कुराहरु सुन्दा मलाई पहिले त खुसि लाग्यो पछी गहिरिएर सोच्दा उदेक लागेर आयो | वीर गोर्खालीको परिचय देखि बाहेक अचेल नवनियुक्त प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईको जिल्लाबासीको बिल्ला भिराइ साथीहरु मसंग कुरा गर्ने गर्छन | त्यसैले अचेल गोर्खाको अर्को परिचय प्रम भट्टराई पनि हुनुभएको कुरा महसुस गर्दै छु, जुन जगजाहेरकै कुरा हो | पछिलो एक हप्ता यता  मसंग परिचय गर्ने साथीहरुले उनको पनि प्रसङ्ग जोडेकै पाएकी छु |

baburam_bhattarai

कुरै कुरामा अर्को साथीले सोध्यो "तपाइंले भोट चै के मा हाल्नु भयो हँ?"

 Continue reading